Wanneer heb ik recht op smartengeld?

Een ongeluk kan grote gevolgen hebben. Soms houd je pijn, beperkingen of psychische klachten over aan een gebeurtenis waarvoor iemand anders verantwoordelijk is. In dat geval kun je mogelijk recht hebben op smartengeld. Dit is een vergoeding voor schade die niet direct in geld is uit te drukken. Lees wanneer je smartengeld kunt krijgen en hoe dit is geregeld. 

Laatst bijgewerkt: augustus 2026 | Gecontroleerd door juristen van Stichting Achmea Rechtsbijstand


Samenvatting

Smartengeld is een vergoeding voor immateriële schade, zoals pijn, verdriet en verlies van levensvreugde als gevolg van opgelopen letsel. Volgens artikel 6:106 van het Burgerlijk Wetboek (BW) kun je recht hebben op smartengeld als iemand anders aansprakelijk is voor jouw letsel. De hoogte hangt af van onder meer de ernst van het letsel, de duur van het herstel en de gevolgen voor jouw leven.

Wat is smartengeld?

Smartengeld is een vergoeding voor immateriële schade. Immateriële schade is schade die niet direct financieel meetbaar is. Denk aan verlies van levensvreugde door de gevolgen die lichamelijke verwondingen of medisch vaststelde psychische problemen met zich meebrengen. 

Voorbeelden van immateriële schade

  • lichamelijke pijnklachten
  • psychische klachten (voor zover deze medisch zijn vastgesteld)
  • littekens
  • blijvende beperkingen
  • verlies van zelfstandigheid

Smartengeld is wat anders dan een vergoeding voor medische kosten of verlies van verdienvermogen. Die schade valt onder materiële schade.

Wanneer heb je recht op smartengeld?

In Nederland is smartengeld geregeld in artikel 6:106 van het Burgerlijk Wetboek (BW). Volgens deze wettelijke regeling kun je recht hebben op smartengeld als je lichamelijk of geestelijk letsel hebt opgelopen.

Belangrijk is dat altijd een andere partij aansprakelijk moet zijn

Voorbeelden:

  • Een automobilist veroorzaakt een aanrijding.
  • Een werkgever schendt veiligheidsregels.
  • Een arts maakt een verwijtbare medische fout.
  • Een hondeneigenaar houdt zijn hond onvoldoende onder controle.

Volgens de rechtspraak moet er een duidelijk verband bestaan tussen de gebeurtenis en jouw klachten. Daarom zijn medische gegevens vaak belangrijk.

Lees hier meer over letselschade.

Wat is het verschil tussen smartengeld en schadevergoeding?

Veel mensen gebruiken beide termen door elkaar. Dat is niet helemaal juist.

Schadevergoeding

Dit is de verzamelnaam voor alle schade die je lijdt. De vergoeding van alle schade.

Smartengeld 

Dit is een onderdeel van alle schade die je lijdt. De vergoeding van alleen de immateriële schade.

Hoe wordt smartengeld bepaald?

Er bestaat in Nederland geen vaste rekentabel voor smartengeld. Iedere situatie is anders, maar er zijn regels die bepalen waar een slachtoffer ongeveer recht op heeft.

De hoogte van het smartengeld is ook afhankelijk van eerdere uitspraken van rechters. In de Smartengeldgids van de ANWB staan uitspraken die belangrijk zijn voor beoordeling van het smartengeld.

Voor lichamelijke klachten die binnen 6 maanden volledig zijn genezen, heeft De Letselschade Raad een richtlijn geschreven. In deze richtlijn staan ook bedragen als voorbeeld genoemd.

Een recente ontwikkeling is de Rotterdamse Schaal. Dit is een hulpmiddel dat letsel indeelt in categorieën. Het doel is om meer gelijkheid te brengen in de beoordeling van smartengeld. De Rotterdamse Schaal is geen wettelijke regeling en is ook nog niet breed toegepast in de rechtspraak.

Belangrijk: rechters en verzekeraars kijken altijd naar de specifieke omstandigheden van jouw situatie.

Hoeveel smartengeld krijg je gemiddeld?

Er bestaat geen standaardbedrag. Wel zijn er duidelijke verschillen tussen licht, middelzwaar en ernstig letsel. Het is belangrijk om te weten dat bedragen steeds veranderen door nieuwe rechtspraak.

Welke bewijzen heb je nodig voor smartengeld?

Goede onderbouwing vergroot de kans op een juiste vergoeding. Bewaar daarom deze informatie:

  • medische rapporten
  • ziekenhuisverslagen
  • eventueel foto's van letsel
  • verklaringen van artsen en behandelaars

Tip: ook een dagboek waarin je klachten noteert kan waardevol zijn.

Heeft smartengeld gevolgen voor belasting of uitkering?

In veel gevallen hoef je geen inkomstenbelasting te betalen over ontvangen smartengeld. De vergoeding is namelijk bedoeld als compensatie voor immateriële schade. Maar belastingregels kunnen veranderen. 

Op toeslagen of uitkeringen (participatiewet) kan een smartengelduitkering effect hebben. Laat je daarom adviseren bij grote schadevergoedingen of complexe situaties.

Hulp nodig van een jurist?

vrouw met bril achter laptop

Smartengeld is een lastig en ingewikkeld onderwerp. Heb je een rechtsbijstandverzekering bij 1 van de verzekeraars waarvoor wij werken en heb je hulp nodig? Meld je zaak dan snel en eenvoudig online.

Zaak melden
vrouw met bril achter laptop

Veelgestelde vragen over smartengeld

Hoe lang duurt het voordat ik een smartengeld vergoeding ontvang?
Dat verschilt per zaak. Eenvoudige zaken duren soms enkele maanden. Complexe zaken kunnen jaren duren. Het smartengeld kan pas definitief worden bepaald als er een stabiele situatie is bereikt. Wel is het mogelijk dat de verzekeraar een voorschot betaalt als het gaat om ernstig letsel.
Kan een verzekeraar smartengeld weigeren?
Ja. Bijvoorbeeld wanneer aansprakelijkheid ontbreekt of onvoldoende bewijs bestaat.
Heb ik recht op smartengeld na een verkeersongeval?
Ja. Als een andere partij aansprakelijk is voor het ongeval en je letsel hebt opgelopen.
Kan ik smartengeld krijgen na een medische fout?
Ja. Dat is mogelijk wanneer een zorgverlener een verwijtbare fout heeft gemaakt en  aansprakelijk blijkt voor het letsel.
Heb ik recht op smartengeld bij een bedrijfsongeval?
Dat kan. Werkgevers hebben een wettelijke zorgplicht voor een veilige werkomgeving.