Trends en ontwikkelingen in 2021

Juridische barometer

Meer zelfhulp, minder verdraagzaamheid en corona laat ook in 2021 zijn sporen na

In 2021 is er om minder juridische hulp gevraagd, terwijl het aantal verzekerden ongeveer gelijk bleef. In 2020 ging het om 147.881 juridische hulpvragen, tegenover 128.134 in 2021. Een daling van zo’n 13%. Een hoopgevende ontwikkeling, omdat wij bijvoorbeeld zien dat mensen meer gebruik maken van juridische zelfhulptools en daarmee conflictsituaties voorkomen. Ook zien we dat meer geschillen worden opgelost via mediation, waarmee een langdurige gang naar de rechter is voorkomen. Toch zit er ook een zorgelijke kant aan de cijfers. Een deel van de geschillen waar mensen hulp aan ons voor vragen lijkt namelijk grimmiger van aard.

Verharding in conflictsituaties, toch oplossingen bereikt

Enerzijds merken we dat een aantal hulpvragen reeds in een vergevorderd stadium verkeert, voordat een klant onze hulp inschakelt. De verhoudingen zijn dan al verhard. Van verdraagzaamheid naar elkaar en de wens om er samen uit te komen, is dan minder vaak sprake. In 2021 richtte SAR daarom een mediationteam op. Dankzij mediation gaan partijen met elkaar in gesprek en proberen – onder professionele begeleiding – samen tot een oplossing te komen. Klanten die zijn geholpen door het mediationteam zijn zeer tevreden over het traject, hebben een goede relatie met de andere partij behouden en geven aan tot succesvolle oplossingen te zijn gekomen.

Naast mediation leggen we ook steeds vaker zaken voor aan de Geschillencommissie

Deze oplossingsroute kan een goede en snelle oplossing geven voor geschillen die gaan over bijvoorbeeld aankopen, zoals meubels, gordijnen of een caravan. De Geschillencommissie heeft maar liefst 80 commissies met een speciaal aandachtsgebied die onafhankelijk en met kennis van zaken oordelen over een geschil. Dat levert een snelle oplossing en voorkomt de gang naar een rechter. Het is een laagdrempeligere oplossing voor conflictsituaties waar men samen niet meer uitkomt. Ook hier zien we mooie resultaten.

Vraag naar zelfhulpmiddelen groeit

Anderzijds zien we een groeiende behoefte naar zelfhulpmiddelen om conflicten te voorkomen of zelf op te lossen. We zagen het gebruik van voorbeeldbrieven op onze website toenemen naar zo’n 2.800. De meest gebruikte voorbeeldbrief is voor het herroepen van een online aankoop, gevolgd door de voorbeeldbrief met een aansprakelijkstelling.

Ook bracht Stichting Achmea Rechtsbijstand in 2021 een aantal juridische adviestools live, bijvoorbeeld voor hulp bij conflicten over online aankopen, geschillen over de arbeidsovereenkomst en hulptools bij ziekte en ontslag. Deze tools helpen klanten om een probleemsituatie ook zelf op te kunnen lossen. Daarmee zijn meer conflicten voorkomen en gede-escaleerd, iets dat we voorzichtig terug zien in de hulpverzoeken aan onze juristen.

Corona

Ook in 2021 gaat de aandacht uit naar vragen rondom Corona, een onderwerp dat een breed scala aan juridische hulpvragen omvat. Zoals discussies rondom vaccinaties en vaccinatieplicht (of -recht) en problemen rondom reizen. Maar ook conflicten tussen werkgever en werknemer. Werkgevers die geen of onvoldoende maatregelen nemen om hun personeel te beschermen. Werknemers die besmet raken op het werk en inkomsten mislopen of zelfs ontslag zijn aangezegd. Hierover is meer te lezen onder de thema’s corona en werken.

Ontwikkeling aantal juridische hulpvragen per jaar

Andere opvallende stijgingen:

Consumentenkoop

In 2021 hebben consumentenaankopen tot meer geschillen geleid dan voorgaande jaren. Na een afname tussen 2017 (9.100 hulpvragen) en 2019 (8.400 hulpvragen) stijgt sinds 2020 het aantal conflicten over aankopen. Werden in 2020 9.700 meldingen ontvangen, inmiddels is dit opgelopen tot 10.797 juridische hulpverzoeken. Ook hier lijkt corona een flinke rol te spelen. Men doet meer (online) aankopen dan voorgaande jaren. Daarnaast wordt geld dat niet uitgegeven kan worden aan uitstapjes en vakanties nu besteed aan andere aankopen. Aankopen blijken vervolgens niet aan de verwachtingen te voldoen of aankopen worden door leveringsproblemen veel later of helemaal niet geleverd.

Zaken consumentenkoop

Huur/verhuur roerend goed

Ook het aantal conflicten over huurovereenkomsten van auto’s, campers en bouwmachines nam toe. Vaak gaat het hierbij over onenigheid over het niet terugbetalen van borg, gereden schade of andere voorwaarden uit de huurovereenkomst. In 2020 ontving Achmea Rechtsbijstand 663 meldingen die hiermee samenhangen. Vorig jaar liep dit op tot 846 meldingen.

Zaken huur/verhuur roerend goed

Dierenzaken

Opvallend is ook de stijging in het aantal conflicten over dierenzaken. Het aantal meldingen mag dan niet heel groot zijn, de stijging legt wel een probleem bloot. Vorig jaar is in 261 gevallen de hulp ingeschakeld van juristen om te bemiddelen tussen eigenaar en fokker/leverancier, tegenover 199 keer in 2020 en 159 keer in 2019. Reden van het dispuut ligt vaak rondom de gezondheid van het gekochte dier. Ziekte van een dier lijdt vaak tot hoge dierenartskosten en zelfs regelmatig tot overlijden. Enerzijds zoeken verzekerden vergoeding van de kosten, anderzijds mogelijkheden om – in het geval van bepaalde fokkers – deze praktijken te stoppen. Sinds de pandemie zien we dit soort meldingen stijgen.

Dierenzaken

Waar zoeken mensen naar online?

Op onze website www.achmearechtsbijstand.nl hebben we ruim 335.000 unieke paginaweergaven gehad op de pagina’s over corona en daarmee samenhangende juridische vraagstukken.
De meest geraadpleegde zoektermen op onze website in 2021 zijn ontslag, arbeidsovereenkomst en transitievergoeding. Iets dat we ook herkennen in het aantal werkgerelateerde juridische hulpvragen dat aan ons is gesteld. 

Vooruitblik op 2022

Dit jaar blijft corona een belangrijk aandachtsgebied, ook binnen de rechtshulpverlening. De mate waarin het kabinetsbeleid wordt gedragen en welke effecten dat heeft zal grotendeels bepalen hoeveel vragen juridische hulpverleners ook in 2022 ontvangen. Verder verwachten wij dat de behoefte aan (online) zelfhulpmiddelen toeneemt. Dit is voor ons dan ook richtinggevend bij de ontwikkeling van nieuwe diensten, net als het de-escaleren of zelfs voorkomen van geschillen en daarmee juridisch leed.

Over de Juridische Barometer

Een conflict of probleem, niemand zit er op te wachten. Toch hebben we niet altijd zelf in de hand wat er op ons pad komt. Met welke problemen mensen allemaal te maken krijgen, zien we terug in de juridische hulpvragen die wij ontvangen bij Stichting Achmea Rechtsbijstand.

Een overzicht van deze juridische hulpvragen publiceren wij jaarlijks in januari in de Juridische Barometer. Wij doen dit omdat juridische hulpvragen een goed beeld geven van hoe het ervoor staat in de maatschappij. Daarnaast helpt het ons te weten waar en waardoor conflictsituaties ontstaan. Zodat wij – maar ook anderen – eerder hulp kunnen bieden. Liefst voordat een conflict ontstaat of uit de hand loopt.

Het is ons doel om zoveel mogelijk onnodig juridisch leed te voorkomen. Dat is niet alleen fijn voor klanten. Maar ook goed voor de maatschappij en voor ons. Want als we geschillen kunnen voorkomen of eerder oplossen, houden we de premies beheersbaar en het recht toegankelijk voor zoveel mogelijk mensen.

Stichting Achmea Rechtsbijstand levert onafhankelijke juridische hulp aan mensen met een rechtsbijstandsverzekering van Interpolis, Centraal Beheer, FBTO, Avéro Achmea, HEMA en InShared. Bij elkaar zo’n 1,3 miljoen huishoudens en bedrijven.