Identiteitsfraude voorkomen en herkennen

Laatst bijgewerkt: februari 2026 | Gecontroleerd door juristen van Stichting Achmea Rechtsbijstand

Wat is identiteitsfraude?

Identiteitsfraude is het misbruiken van andermans persoonsgegevens zonder toestemming. Criminelen doen zich voor als jou om financieel voordeel te behalen of om jou schade te berokkenen. Identiteitsfraude is niet hetzelfde als een datalek, maar volgt er vaak op. Bij een datalek komen persoonsgegevens in verkeerde handen. Identiteitsfraude is wat criminelen vervolgens met die gegevens doen.

Meer over datalekken lees je in ons artikel over wat je moet doen als je persoonsgegevens zijn gelekt.

Hoe herken je identiteitsfraude?

Identiteitsfraude wordt vaak pas ontdekt als de schade al is aangericht. Toch zijn er signalen die kunnen wijzen op misbruik van jouw identiteit.

Financiële signalen

• Rekeningen of aanmaningen voor producten die je nooit hebt besteld.
• Een incassobureau dat belt over een schuld die je niet herkent.
• Afwijzing van een lening of hypotheek zonder duidelijke reden.
• Onbekende afschrijvingen op je bankrekening, ook kleine bedragen.

Digitale signalen

• Bevestigingsmails van accounts die je nooit hebt aangemaakt.
• Niet meer kunnen inloggen omdat je wachtwoord is gewijzigd.
• Meldingen van inlogpogingen vanaf onbekende apparaten of locaties.
• Sms beveiligingscodes die je zelf niet hebt aangevraagd.

Administratieve signalen

• Post op jouw naam voor iemand die je niet kent.
• Verwachte post die niet aankomt.
• Leningen in je BKR registratie die je niet herkent.

Tip: iedereen kan gratis zijn eigen BKR registratie opvragen via mijnkredietregistratie.nl. Dit is een van de snelste manieren om identiteitsfraude te ontdekken.

Veelvoorkomende vormen van identiteitsfraude

Traditionele identiteitsfraude

Met een kopie van jouw identiteitsbewijs of BSN kunnen criminelen zich legitimeren als jou. Ze sluiten leningen af, tekenen contracten of gebruiken overheidsdiensten op jouw naam.

Accountovername (account takeover)

Zijn je e-mailadres en wachtwoord gelekt, dan kunnen criminelen inloggen op je accounts, wachtwoorden resetten en jouw contacten benaderen met frauduleuze berichten.

SIM swapping

Bij SIM swapping nemen criminelen jouw telefoonnummer over. Zo onderscheppen zij sms-beveiligingscodes en omzeilen ze tweestapsverificatie. Herkenning: verliest je telefoon plotseling alle netwerkverbinding zonder duidelijke reden? Neem dan direct contact op met je provider.

Phishing en spear phishing

Bij phishing sturen criminelen massaal nepberichten. Bij spear phishing gebruiken ze gelekte persoonsgegevens om berichten persoonlijk en geloofwaardig te maken.

Wat doe je als je slachtoffer bent van identiteitsfraude?

Volgens juristen van Achmea Rechtsbijstand is snel handelen uiterst belangrijk om verdere schade te beperken.

Stap 1: Meld het bij het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude (CMI)

Het CMI is het officiële meldpunt voor identiteitsfraude in Nederland. Het CMI registreert de fraude, geeft advies en geeft je een officieel bewijs van melding.

Stap 2: Doe aangifte bij de politie

Aangifte doen is essentieel. Het politierapport is jouw officiële bewijs dat jij slachtoffer bent. Zonder dit document is het lastiger om schulden te betwisten of schade te verhalen. Vraag om een afschrift van dit opgemaakte proces verbaal. Aangifte van identiteitsfraude kan alleen bij het politiebureau.

Stap 3: Waarschuw betrokken organisaties

Neem contact op met onder meer:

• je bank en creditcardmaatschappij
• je telefoonprovider
• energieleveranciers en andere dienstverleners
• DigiD (controleer toegang en wijzig wachtwoorden)

Stap 4: Controleer je BKR registratie

Vraag je registratie op via Mijnkredietregistratie.nl. Zie je onjuiste leningen, dan kun je bezwaar maken en eventueel een beschermingsaantekening laten plaatsen.

Stap 5: Laat een misbruikt identiteitsbewijs ongeldig verklaren

Ga naar je gemeente, laat het document ongeldig verklaren en vraag een nieuw identiteitsbewijs aan. Vermeld expliciet dat het om identiteitsfraude gaat.

Stap 6: Overweeg juridische stappen

Heb je aantoonbare schade geleden? Dan heb je mogelijk recht op schadevergoeding. Achmea Rechtsbijstand ziet in de praktijk dat schadeclaims vooral kansrijk zijn als er daadwerkelijk financieel of administratief nadeel is ontstaan.

Identiteitsfraude voorkomen: wat kun je zelf doen?

Je kunt niet voorkomen dat organisaties worden gehackt, maar je kunt je eigen risico aanzienlijk verkleinen.

• Gebruik unieke wachtwoorden voor ieder account
• Zet tweestapsverificatie aan, bij voorkeur via een app
• Deel zo min mogelijk persoonsgegevens
• Gebruik e-mailaliassen per dienst
• Controleer regelmatig via haveibeenpwned.com
• Bescherm kopieën van je identiteitsbewijs
• Houd je apparaten up-to-date

Tijdlijn: wat doe je wanneer?

Dag 1

• Bel je bank
• Meld de fraude bij het CMI
• Wijzig wachtwoorden
• Controleer DigiD activiteit

Binnen een week

• Doe aangifte
• Controleer BKR
• Informeer betrokken organisaties
• Laat identiteitsbewijs ongeldig verklaren

Binnen een maand

• Dien een AVG verzoek in
• Overweeg juridische stappen
• Neem contact op met Stichting Achmea Rechtsbijstand