Moet ik studiekosten terugbetalen aan mijn werkgever als ik ontslag neem?

Regelmatig kunnen werknemers op kosten van hun werkgever een studie of opleiding volgen. Voor toepassing in hun huidige baan, of juist als hulp om door te groeien naar een andere functie. Voor de start van een opleiding sluiten werkgever en werknemer vaak een studieovereenkomst waarin onder andere staat hoe de kosten worden afgerekend als de werknemer een andere baan buiten de organisatie vindt. In dit artikel leest u daar meer over.

Voorbeeld

U heeft op kosten van uw werkgever een studie gevolgd en vorig jaar afgerond. U heeft een studieovereenkomst met uw werkgever ondertekend. In deze overeenkomst staat dat u de studiekosten van € 12.000 moet terugbetalen als u ontslag neemt. U bent nu bezig met een andere baan. Kunt u onder deze studieovereenkomst uitkomen?

Wettelijk gezien is er niets geregeld over het terugbetalen van studie- of opleidingskosten

De Hoge Raad (het hoogste rechtscollege in ons land) heeft in een uitspraak uit 1983 een aantal richtlijnen gegeven. Lees ze hieronder.

De studieovereenkomst moet duidelijk zijn

De overeenkomst moet op papier staan en helder geformuleerd zijn. Alleen dan is het voor u duidelijk wat de terugbetalingsverplichting inhoudt.

Hoe lang wil uw werkgever ‘profiteren’ van uw nieuwe kennis en vaardigheden?

De werkgever beschrijft in een zogenoemde ‘glijdende schaal’ hoe de terugbetalingsverplichting in gelijke mate en gedurende een vastgestelde periode afneemt.

Een voorbeeld
U betaalt 100% terug als u in het eerste jaar na afronding van uw studie of opleiding opzegt. U betaalt 75% terug als u in het tweede jaar na afronding van uw studie of opleiding opzegt. Vervolgens 50% in het derde jaar en 25% in het vierde jaar.

Zegt u direct na het volgen van de opleiding uw baan op? Dan moet u het gehele bedrag van uw studiekosten terugbetalen. Zegt u 4 jaar later op? Dan hoeft u niets meer terug te betalen. Uw werkgever heeft voldoende profijt gehad van de investering. Welke periode redelijk is, hangt af van de aard van de opleiding en de kosten daarvan. Een periode van 3 à 5 jaar is redelijk. Uiteraard met een glijdende schaal.

Geen ‘glijdende schaal’? Dan kunt u aangeven dat voor u geen terugbetalingsplicht geldt
Er bestaat dan een goede kans dat de rechter dit standpunt volgt.

Wie neemt het initiatief voor het volgen of opleiding?

Van belang kan zijn wie het initiatief heeft genomen voor het volgen van de studie of opleiding. Als de werkgever dat initiatief neemt, kan dat aanleiding zijn om minder snel een terugbetalingsverplichting aan te nemen.

Andere factoren

Daarnaast kan nog van belang zijn of de studie of opleiding al dan niet noodzakelijk was voor voortzetting van het dienstverband, de ‘haalbaarheid’ van de studie of opleiding en de kosten in verhouding tot het loon.

Redelijk en eerlijk

Een beroep van de werkgever op een studiekostenbeding kan in strijd zijn met de redelijkheid en eerlijkheid. 

Stel: u bent als werknemer verplicht om voor de uitoefening van uw functie een studie te volgen. U heeft een tijdelijk contract en uw werkgever besluit uw arbeidsovereenkomst niet te verlengen. In die omstandigheden kan het in strijd zijn met de redelijkheid en eerlijkheid als uw werkgever u houdt aan de terugbetalingsregeling.

Uw functie vervalt en u moet daardoor een andere baan zoeken

De kans is dan groot dat een beroep van de werkgever op het studiekostenbeding in strijd is met de redelijkheid en eerlijkheid. De werkgever kan alleen de werkelijk gemaakte studiekosten op u verhalen.

Soms kan de werkgever studiekosten verrekenen met de transitievergoeding

Tenslotte is nog van belang dat onder de Wet werk en zekerheid scholingskosten soms in mindering mogen worden gebracht van de transitievergoeding. Het Besluit voorwaarden in mindering brengen kosten transitievergoeding (Stb. 2015, 171) stelt echter (ook) strenge voorwaarden aan deze mogelijkheid. Het moet dan bijvoorbeeld gaan om opleidingskosten voor een andere functie bij een andere werkgever. De minister is van plan om per 1 januari 2020 deze mogelijkheid van verrekening van opleidingskosten met de transitievergoeding uit te breiden met opleidingskosten voor een andere functie binnen hetzelfde bedrijf. Opleidingskosten voor de eigen functie mogen niet in mindering worden gebracht op de transitievergoeding.