Zorgen rondom beleid over de vergoeding van huishoudelijke hulp

Juristen van Stichting Achmea Rechtsbijstand zien een zorgwekkende ontwikkeling in de vermindering van het aantal uren huishoudelijke hulp. 

Wessel Beishuizen, specialist sociaal zekerheidsrecht bij Stichting Achmea Rechtsbijstand: “We zien verschillende hulpvragen voorbij komen over de vermindering van het aantal uren huishoudelijke hulp dat door sommige gemeenten toegekend is. In sommige gevallen worden ineens geen uren huishoudelijke hulp meer toegekend terwijl men juridische gezien daar wel recht op heeft. Dit is een zorgwekkende ontwikkeling.”

Wat is er nou eigenlijk aan de hand?
Sinds januari zijn vanuit de wetgever meer zorgtaken aan gemeenten toebedeeld. Gemeenten hebben zogenaamde ‘beleidsvrijheid’ bij het uitvoeren van deze nieuwe wet. Het juridische veld wordt verkend en gemeenten kijken nog eens goed naar hun huishoudboekje. Met name het aantal uren huishoudelijke hulp dat zij moeten toekennen en vergoeden. Soms wordt daarbij een juridische grens overschreden. Het gaat dan om het ten onrechte toekennen van minder uren voor huishoudelijke hulp dan voorheen of het volledig wegvallen er van.
 
In 1,5 uur je huishouden op orde!
Zo is er een gemeente die alle aanvragen voor huishoudelijke hulp over één kam scheert. Volgens die gemeente kun je in 1,5 uur een huis op orde te krijgen. Naast dat alle huismannen en -vrouwen dromen van een huishouden dat in 1,5 uur op orde is, is de basis van de deze opstelling niet volledig. Er zal namelijk altijd gekeken moeten worden naar de behoefte van het  individu; er mag geen algemene standaard voor iedereen worden gehanteerd. Natuurlijk komt het ook wel eens voor dat een klant niet (volledig) in het gelijk gesteld wordt. Bijvoorbeeld omdat er onvoldoende medische argumenten zijn om meer uren huishoudelijk hulp te claimen of omdat er een partner is die ook het nodige in het huishouden kan doen.
 
Voorbeelden uit de dagelijkse praktijk
Beishuizen: “Omdat het juridische veld nog wordt verkend, merken wij een kentering in de zaken die we behandelen. Een kleine greep uit onze dagelijkse praktijk:”
 
Een klant heeft een astmatische vader die wekelijks 5 uur huishoudelijke hulp kreeg voor het stofvrij maken van zijn huis. De vergoeding is nu teruggeschroefd naar 2,5  uur per week terwijl de omstandigheden van meneer zijn niet veranderd. Een tweede hulpvraag kwam van een klant die in een rolstoel zit en al vele jaren 6 uur per week huishoudelijke hulp kreeg. Hij woont in de eerder genoemde gemeenten en krijgt nu ineens nog maar 1,5 uur per week.
 
Voor deze klanten geldt dat per januari opeens een andere norm gehanteerd wordt voor het bepalen van het aantal uren huishoudelijke hulp. Wij maken ons voor beide klanten sterk omdat wettelijk gezien altijd naar de behoefte van het individu gekeken moet worden (in plaats van het hanteren van één algemene nieuwe standaard). Er mogen geen uren in mindering worden gebracht als de situatie van een persoon onveranderd is.
 
Een derde voorbeeld komt van een hoogbejaarde klant. Hij woont nog zelfstandig en kreeg altijd hulp in de huishouding omdat hij slecht ter been is. Per 1 januari krijgt hij van de gemeente geen huishoudelijke hulp meer omdat de gemeente vindt dat hij dit van zijn eigen spaarrekening moet betalen.
 
Ook voor deze klant springen wij in de bres. De uitspraak is juridisch gezien niet juist want de beslissing over het wel of niet vergoeden van huishoudelijke hulp mag niet van iemands vermogen afhankelijk zijn.
 
Zelfstandig en zelfredzaam
Bovenstaande voorbeelden komen voort uit de beslissing van het kabinet om onze zelfredzaamheid en zelfstandigheid te bevorderen om uiteindelijk kosten te besparen. We worden geacht mantelzorg aan onze naasten te leveren voordat zij een beroep doen op gemeentelijke voorzieningen zoals huishoudelijke hulp. Sommige mensen zijn gezegend met mantelzorgers en anderen zijn zo fortuinlijk dat zij de huishoudelijke hulp zelf wel betalen (om van het gedoe af te zijn). De derde categorie moet terugvallen op huishoudelijke hulp vanuit de gemeente. Het wordt dan zorgwekkend als deze personen in een gemeente wonen waarin opeens het aantal uren fiks naar beneden geschroefd zijn.
 
Ga het gesprek aan, praten helpt
Of je nu wel of geen mantelzorgers kunt vragen om hulp, of je het wel of niet zelf wilt betalen, wij kijken of het aantal uren huishoudelijke hulp gebaseerd is op juridisch juiste uitspraken. Als dit niet het geval is, dan helpen we je verder. We merken in de praktijk dat praten helpt. Zeker omdat we te maken hebben met nieuwe wetgeving en gemeenten en instanties nog zoekende zijn. We grijpen dan ook niet meteen naar juridische oplossingen zoals procederen. In plaats daarvan adviseren we met wie je een gesprek kunt aangaan om de uitspraak te heroverwegen.
 
Niet geheel verrassend leert de praktijk dat, zeker in kleine gemeenten, een gesprek met de wethouder (belast met de uitvoering van dit nieuwe beleid) tot een doorbraak kan leiden. Simpelweg omdat de wethouder wat gemakkelijker te bereiken is voor inwoners.